Beslenme Teknikleri / Kuzu Besleme

KOLLOSTRUM İÇİRİLMESİ

Kollostrum içirme sağlıklı bir hayvan yetiştirmenin ana ve ilk şartıdır.Bilindiği gibi kollostrumun kuru maddesi yüksektir ve buna bağlı olarakta protein vitamin ve minerallerce zengin yapıdadır.Kollostrum normal süte göre kuru maddece 2 kat, mineral maddelerce 3 kat, proteince 5 kat daha zengin yapıdadır.Kollostrum proteininin büyük bir kısmı globulin yapısında olmasından dolayı bağışıklık sistemini özelliklede hastalıklara ve enfeksiyonlara karşı vücut direncini kuvvetlendirir Ayrıca bu vücut direncini bünyesinde A E ve B grubu vitaminlerini bulundurmasından sağlamaktadır. Bunlara karşılık kollostrumun besin içeriği bağışıklık direnç etkinliği geçen süreye bağlı olarak hızla azalmaktadır.
Kollostrum (ağız sütü) doğumdan sonraki ilk 4 saat içerisinde muhakkak içirilmelidir.Doğumdan sonraki 1. gün 6¬-8 öğün ve öğünde 250 ml ağız sütü 2ve 3.günlerde 4-6 öğün ve öğünde 300ml. Kollostrum içirilmesi uygundur.Uygulanan yaygın sistem ise yavruların analarının yanında bir hafta süreyle tutulmasıdır.

SİNDİRİM SİSTEMİ

Bilindiği gibi yeni doğan kuzuların sindirim sistemleri yeni doğan buzağıların sindirim sistemlerine çok benzerlik gösterir.Ön mide gelişmemiş olması nedeniyle kuzuların içecekle aldıkları besin maddeleri abomasum ve ince bağırsakta enzimlerin etkisiyle parçalanıp emilirler.Yeni doğan kuzular 7 gün boyunca anaları ile beraber tutularak işletme şartlarına uygun olan kuzu büyütme programlarından biri ile yetiştirilirler.


Gelişmiş koyunun işkembe yapısı

KUZU BÜYÜTME YÖNTEMLERİ

1- Laktasyon süresince süt emzirme yöntemi (16 hafta)
2- Erken sütten kesme yöntemi (4 veya 5 hafta süt emzirme).
3- Anasız büyütme yöntemi ( Süt ikame yemi ile büyütme).
1- Laktasyon süresince süt emzirme yöntemi
Kuzu büyütme yöntemlerinden en ideali laktasyon süresince kuzuların (16 hafta) süt emmelerinin sağlanmasıdır.Ancak koyun sütüne yüksek fiyatla talep olduğunda ekonomik olmayan bir yöntem olmaktadır.Bu yöntemde kuzular analarını emme zamanlarının dışında analarından ayrı tutulmaları gerekmektedir.Önlerinde sürekli temiz taze su bulundurulmalıdır.2.haftanın başından itibaren kesif yem yedirilmeye başlanır ki işkembe papillalarının uyarılması sağlanır.2. haftada kaliteli kuru ot (yonca. v.s.) verilmeye başlanır.Serbest olarak yapılan yemleme büyüme üzerine olumlu etkide bulunmaktadır.Ayrıca 2.haftadan itibaren kuzulara yulaf ezmesinin verilmesi fizyolojik olarak rumen in hızla gelişmesine uyarıcı etki yapmaktadır.
Kuzularda 4-5 haftalarda Rumen gelişimi tamamlanır.

GELİŞMİŞ İŞKEMBENİN YÜZEY ŞEKLİ ( PAPİLLALAR )

Süt emen kuzulara kesif yem uygulaması
Kuzunun yaşı (ay) Günlük kuru madde (gr) S.H.P.(gr) NB
1.ay 100 10 75
2.ay 300 40 200
3.ay 600 80 400
4.ay 800 100 500
5.aydan itibaren yedirilecek kesif yem karmasının S.H.P./ N.B oranının 1/5 olması istenir.Ayrıca Ca./ P oranının ise 2/1 olmasına dikkat edilmelidir.
Bu yöntemle büyütülen kuzuların 4. ay sonunda 27-30 kg canlı ağırlıkta olması beklenir.

2-Erken sütten kesme yöntemi (4-5 hafta)
Bu yöntemin amacı kısa süre içerisinde kuzuların yeme alıştırılmaları ve süt içirme süresinin kısaltılması ve sütün piyasaya sunulmasıdır.Kaba ve kesif yeme başlama 2. haftanın başından itibaren başlanır.Kuzularda kaba ve kesif yem tüketimi ne kadar kısa sürede sağlanırsa bu yöntemin başarısı da o kadar iyi olur.Normal koşullarda 4-5 haftalık yaştaki kuzu 250 gr. Kesif yem tüketimi sağlanır.Aynı dönemde canlı ağırlık larıda 12 kg. Civarında olması beklenir.Kesif yem karmasının S.H.P./ N.B.oranı 1/4- 1/ 4.5 olması iyidir.Bu tip kesif yemle sütten kesim sonrası canlı ağırlık 20 kg. Civarında oluncaya kadar beslenir.Daha sonra kuzular serbest yemlemeye tabi tutulurlar.Ayrıca damızlık ve kasaplık olarak ayrımı bu dönemde yapılır.
3-Anasız kuzu büyütme yöntemi.
Yeni doğan kuzu ilk hafta kollostrum la beslendikten sonra ana sütü içirilmeden anadan uzaklaştırılır.Süt yerine süt ikame yemi içirilmeye başlanır.Anasız kuzu büyütme yöntemi ENTANSİF KUZU BÜYÜTME olarak ta tanımlanır.Bu yöntemde amaç kuzuların büyüme entansite lerinin yüksek olmasından yararlanarak kısa sürede hızlı gelişim sağlanmasıdır.Sağlıklı ve iyi bir süt ikame yeminin 5 lt sinden 1 kg. Canlı ağırlık artışı sağlanmalıdır.Süt ikame yemi (yapay süt) ile besleme 6.haftaya kadar devam edilir.Bu dönemde dikkat edilecek hususlar ise
a- Süt ikame yeminin kuzulara veriliş sıcaklığı her öğünde aynı olması.
b- Süt ikame içeceğinin ekonomik olup olmadığının araştırılması.
Kuzu ikame içeceği ile beslenirken ikinci haftadan itibaren iyi kaliteli kuru ot ve kesif yemle beslenmeye başlanması gerekir. 3 ve 4. haftalarda Rumen gelişiminin ve faaliyetlerinin normal olması halinde kesif yemin arttırılması süt ikame içeceğinin azaltılması gerekir.Günlük kesif yem tüketiminin 300gr.civarında olduğunda süt ikame yeminin içecek olarak uygulanmasından vazgeçilir.Ayrıca kuzunun canlı ağırlığı 12 kg.dan az olmaması gerekir.Bu yöntemle yetiştirilen kuzular dönem sonunda 38-40 kg canlı ağırlığında olması arzulanır.


1- Süt emen kuzuların besisi.
Bu yöntemde besi süresi 4 ay olup besi sonu canlı ağırlık 37-40 kg. besi ortalaması günlük canlı ağırlık 280-350 gr.dır.Besi süresi boyunca kuzular analarını emdikleri için 2.haftadan itibaren kaliteli kuru ot ve kesif yem verilmeye başlanır.Bu yöntemde serbest yemleme tercih edilir.
2-Sütten kesilmiş kuzuların besisi
a-Entansif kuzu besisi.(kesif yem besisi)
Bu tür beside amaç kısa sürede kuzuların besilerinin tamamlanması besi sonu canlı ağırlığının ortalama 40-42 kg .olmasıdır.Besi süresi sütten kesimden (4-5 hafta) sonra 90-100 gündür ve ortalama canlı ağırlık artışı 250 gr.dan az olmamalıdır.Bu tür beside kullanılacak kesif yemin hazım olabilirliği yüksek SHP./ NB. oranı 1/5 olmalıdır.Rumen gelişimini ve Rumen fızyolojik aktivitesinin normal seyri için günde hayvan başına 100- 200 gr. kaliteli kuru ot verilmelidir.
Entansif kuzu besisinde en önemli ve sık rastlanan sorun sidik zorlaması olarak ta bilinen böbrek taşı oluşmasıdır.Böbrekte oluşan taşlar idrar yollarını kapar ve hayvan idrarını dışarıya atamaz.İdrardaki üre kana karışır ve bu nedenle ölümler görülür.İDRAR YOLU TAŞLARI (sidik zorlaması) bir çok nedenden kaynaklanmaktadır.

 

1-Rasyonun Ca/P oranındaki dengesizlik ve yemlerin Mg,ca zengin olması
2-Rasyon un protein ve mineral maddelerce zengin olması.
3-Hayvanlara içme suyunun az verilmesi hayvanların susuz bırakılması veya içme suyunun mineral tuzlarca zengin olması.
4-İdrarın Ph sı.
5-Aşırı dozda vitamin kullanılması.
6-Yedirilen kaba ve kesif yemlerde silikatların fazla oranda bulunması.(yeşil otların çoğu %2 civarında silikat içermektedir)
Son zamanlarda idrar yolu taş oluşumunu önlemek için kuzuların su tüketiminin arttırılması ve böylece idrar atımını hızlandırılması önerilmektedir.Ayrıca hayvanlara TERRAMYCİN CLORTETRACYLİN adlı antibiyotik uygulaması da önerilmektedir.
b-Mer a besisi.
Mera besi uygulaması erken sütten kesilen kuzuların büyüme dönemleri sonunda normal sütten kesilen kuzuların süt emme dönemlerinin sonunda mer a ya çıkarılmayla başlar ve mer a mevsiminin sonuna kadar sürer.Gerekli canlı ağırlığı sağlamak için kesif yem takviyesinin yapılması gereklidir.Ortalama günlük canlı ağırlık artışı 100 gr.dan az olmaması istenir.Kesim canlı ağırlığı mer a nın yapısı iklim ve kesif yem takviyesine bağlıdır.
1- Toklu besisi
Ekonomik bir besi yöntemi olmadığı düşünülmektedir.Bu nedenle mer’a ağırlıklı bir yetiştirme yapılmalı eksik olan ihtiyaçları az kesif yem verilerek karşılanmalıdır.Besi sonu canlı ağırlık 60 kg. civarında olmalıdır.